Godziny otwarcia : Pon - Pt: 7.00-22.00 Sob: 8.00-20.00
  Kontakt : tel. 41 230 22 44 tel. 887 666 662

Kontrast a objawy uboczne

Postaram się teraz wyjaśnić nieco sprawę podawania kontrastu – a nie jest to całkiem proste.

Podanie każdego leku wiąże się z możliwością pojawienia się objawów ubocznych – wczesnych i późnych. Nie ma substancji, która nie powodowałaby choćby potencjalnie jakiś działań. Jeśli się mówi, że „lek” ich nie wywołuje to nie jest to lek.

Trzeba mieć tego świadomość.

Każda przyjmowana przez nas substancja, w zależności od stosowanej dawki/stężenia, może być lekiem, bądź trucizną.

Ciężkość reakcji jest zależna od ilości, sposobu i szybkości podania.

Środki kontrastowe uważa się za dobrze tolerowane, wśród preparatów stosowanych w medycynie. Nie do końca znamy jednak odległe skutki uboczne stosowanych substancji. Takie informacje dostępne są dopiero po dłuższym, często wieloletnim okresie obserwacji i badań. Sugeruje się na przykład związek miedzy gangolinum (środkiem kontrastowym) a NSF (pozanerkowym włóknieniem układowym).

W TK wydaje się, że po stosowanych jonowych środkach kontrastowych objawy uboczne pojawiają się częściej.

Jeśli w ogóle występują to są one lekkie, do 2% obserwuje się objawy umiarkowane, a reakcje ciężkie statystycznie występują w 0.1-0.2%. Mogą to być np.: nudności, wysypka, świąd skóry, kichanie, kaszel czy pocenie się i uczucie ciepła.

Kontrast stosowany w MR jest nieco inny. Jest on rozpuszczalny w wodzie. Po podaniu rozprowadza się przez układ krążenia na cały organizm i szybko wydala przez nerki. Nie zawiera jodu. Nie obserwowano też reakcji między innymi lekami.

Najczęstszym objawem niepożądanym jest ból głowy i uczucie gorąca. Może się on pojawić do 2% badanych – czyli 2 na 100 przebadanych z podaniem kontrastu. Cięższe objawy niepożądane występują u ok 0,01% – czyli o 10 razy rzadziej niż w stosowanych środkach w TK.

Ponieważ kontrast jest wydalany przez nerki należy po jego podaniu starać się więcej wypić neutralnych płynów – po badaniu i w dniu następnym. Wymusi to zwiększoną filtrację nerek – mamy po prostu oddać więcej moczu. Pozwoli to na pozbycie się dość szybko zastosowanego środka, tak aby nie skumulował się w organizmie i nie zdążył np. odłożyć.

Ponieważ kontrast jest substancją „obcą” dla naszego organizmu, istnieją pewne zasady jego stosowania. Lekarz oblicza dawkę kontrastu za pomocą specjalnego wzoru. Dlatego w czasie wypełniania ankiety należy podać swój wiek, wagę i wzrost.

Przed badaniem należy też sprawdzić, czy nasze nerki pracują prawidłowo – do tego jest nam potrzebna znajomość poziomu kreatyniny. Tą wartość biochemiczną badamy wcześniej, w laboratorium – pokazuje ona czy nasz organizm jest w stanie wydalić kontrast. Jeśli GRF (współczynnik obliczany z kreatyniny) jest poniżej 30 nie można zastosować kontrastu. U dzieci do 1 roku życia środkiem kontrastowym z wyboru jest Magnevist, choć i tak nie można go użyć przy niewydolnych nerkach.

Najczęściej reakcje uczuleniowe występują od razu w ciągu pierwszych 20 minut od podania. Rzadko obserwuje się taką reakcję po dobie, czy 2-ch.

Zachowując wszelką ostrożność po podaniu jakiegokolwiek leku dożylnie (kontrastu) wymaga się, aby wenflon (wkłucie) pozostawał w naczyniu jeszcze przez 20 minut po wykonanym badaniu.

Przy zaobserwowaniu ciężkiej reakcji konieczna jest pomoc karetki z anestezjologiem.

Należy też wiedzieć, że w każdej pracowni, gdzie wykonuje się badania z kontrastem, jest dostępny zestaw leków i instrumentów do przerwania niepożądanej reakcji, a przeszkolony personel jest wstanie udzielić takiej pomocy do momentu przyjazdu lekarza i karetki reanimacyjnej.

Lekkie reakcje nie wymagają leczenia – zachowuje się tzw. czujne wyczekiwanie czy aktywną obserwację pacjenta.

Obserwuje się, że tak może zareagować nasz organizm za pierwszym razem, ale i za kolejnym. Tutaj nie ma reguły, choć mniejsze jest ryzyko uczulenia, jeśli pacjent już kiedyś „brał” takie leki.

Leczenie objawów po śródnaczyniowym podaniu kontrastu należy do radiologa.

Nie do końca znamy działanie odległe zastosowanego kontrastu, dlatego jeśli nie ma wskazań do jego podania nie zleca się tego. Nigdy nie należy nadużywać leków, natomiast nie należy ich unikać jeśli jest do przesłanka.